DICHTER MONNIK JAN AMOERS (1444)

       Ten    tijde    van    abt    Robrecht    van    Berthem    leefde    te Vlierbeek   de   monnik   Jan   Amoers.   In   1426,   een   jaar   na de   stichting   van   de   Leuvense   Universiteit,   vatte   hij   aan deze   instelling   studies   aan   in   het   Kerkelijk   Recht.   Over deze    materie    gaf    hij    nadien    zelf    onderricht    aan    zijn Vlierbeekse   confraters.   Amoers   was   ook   dichter,   en   om die   reden   verdient   hij   een   plaats   in   de   geschiedenis   van de   Middelnederlandse   letterkunde   en   van   het   toneel   te Leuven.   De   stad   vroeg   hem   inderdaad   tot   tweemaal   toe een   toneelstuk   te   schrijven   dat   zou   worden   opgevoerd naar     aanleiding     van     de     jaarlijkse     Ommegang     in september.    Na    de    optocht    van    de    Ommegang    werd ieder    jaar    op    de    Grote    Markt    in    open    lucht    een opvoering   gehouden.   De   stadsrekeningen   verschaffen nauwkeurige    inlichtingen.    In    september    1444    werd Amoers   een   honorarium   betaald   voor   het   spel   van   “De Drie   Hiërarchie   der   engelen”   en   het   jaar   daarop   voor   een   ander   toneelstuk,   getiteld   “Onser   Liever Vrouwen Miraculen”.       In   september   1444   werd   op   de   Leuvense   Grote   Markt   gedurende   meerdere   dagen   een   stellage opgetimmerd.   Zowel   overdag   als   ‘s   nachts   waren   bewakers   aangesteld   om   beschadiging   of   diefstal van   hout   te   voorkomen.   Het   spel   werd   opgevoerd   door   vijf   gezellen,   die   voor   hun   medewerking   van stadswege   vergoed   werden   met   enkele   liters   Rijnwijn.   De   inhoud   van   het   stuk   kan   worden   afgeleid   uit de   rekwisieten   die   in   de   stadsrekeningen   worden   vermeld   en   van   de   omschrijving   die   men   in   deze documenten   aan   het   spel   geeft.   Het   kreeg   namelijk   ook   de   titel:   “Het   spel   van   de   Drievuldigheid”,   of “van de kroning door de Triniteit”. Het handelde dus over de Kroning van Maria in de hemel.       Zoals   men   in   de   theologische   literatuur   en   in   de   kunst   merkt,   werd   de   H.   Maagd   volgens   de toenmalige   opvatting   de   kroon   op   het   hoofd   geplaatst   door   de   Drievuldigheid.   Dit   gebeurde   in   bijzijn van   de   engelen.   De   titel   spel   van   de   Drie   Hiërarchieën”   zinspeelt   hierop.   Sedert   de   pseudo-Dionysius de Areopagiet,   een   kerkelijk   auteur   uit   de   5de   eeuw,   worden   de   engelen   immers   gegroepeerd   in   drie groepen   of   Hiërarchieën.   De   eerste   bestaat   uit   de   Serafijnen,   Cherubijnen   en   Tronen;   deze   omgeven God   in   constante   aanbidding.   De   Heerschappijen,   Krachten   en   Machten   maken   de   tweede   groep   uit; zij    beheersen    de    sterren    en    de    elementen.    De    derde    wordt    gevormd    door    de    Prinsdommen, Aartsengelen en Engelen; zij beschermen de aarde of zijn de goddelijke gezanten.   Volgens   de   stadsrekening   werden   in   het   spel   van   Jan Amoers   deze   engelengroepen   uitgebeeld   door schoolkinderen.   Door   gordijnen   waren   ze   aan   het   zicht   onttrokken,   doch   via   een   opening   in   een schutsel   konden   ze   op   de   gepaste   momenten   te   voorschijn   komen   om   Marias   kroning   luister   bij   te zetten. Het   schilderij   hierbij   bevindt   zich   nu   in   de   zuidelijke   transeptarm   van   de   kerk...   Klik   op   de   afbeelding voor meer info.
Het schilderij werd vaak verkeerdelijk toegeschreven aan de Leuvense schilder Joost vander Baren (+ na 1612).
Abdij van Vlierbeek
© Heemkundige Kring Vlierbeek        

 DICHTER MONNIK JAN AMOERS (1444)

      Ten   tijde   van   abt   Robrecht   van Berthem   leefde   te   Vlierbeek   de monnik    Jan   Amoers.    In    1426, een   jaar   na   de   stichting   van   de Leuvense   Universiteit,   vatte   hij aan   deze   instelling   studies   aan in    het    Kerkelijk    Recht.    Over deze   materie   gaf   hij   nadien   zelf onderricht   aan   zijn   Vlierbeekse confraters.   Amoers   was   ook   dichter,   en   om   die   reden verdient    hij    een    plaats    in    de    geschiedenis    van    de Middelnederlandse    letterkunde    en    van    het    toneel    te Leuven.   De   stad   vroeg   hem   inderdaad   tot   tweemaal   toe een   toneelstuk   te   schrijven   dat   zou   worden   opgevoerd naar     aanleiding     van     de     jaarlijkse     Ommegang     in september.    Na    de    optocht    van    de    Ommegang    werd ieder    jaar    op    de    Grote    Markt    in    open    lucht    een opvoering   gehouden.   De   stadsrekeningen   verschaffen nauwkeurige    inlichtingen.    In    september    1444    werd Amoers   een   honorarium   betaald   voor   het   spel   van   “De Drie   Hiërarchie   der   engelen”   en   het   jaar   daarop   voor een   ander   toneelstuk,   getiteld   “Onser   Liever   Vrouwen Miraculen”.       In   september   1444   werd   op   de   Leuvense   Grote   Markt gedurende   meerdere   dagen   een   stellage   opgetimmerd. Zowel      overdag      als      ‘s      nachts      waren      bewakers aangesteld    om    beschadiging    of    diefstal    van    hout    te voorkomen.   Het   spel   werd   opgevoerd   door   vijf   gezellen, die    voor    hun    medewerking    van    stadswege    vergoed werden   met   enkele   liters   Rijnwijn.   De   inhoud   van   het stuk   kan   worden   afgeleid   uit   de   rekwisieten   die   in   de stadsrekeningen       worden       vermeld       en       van       de omschrijving   die   men   in   deze   documenten   aan   het   spel geeft.   Het   kreeg   namelijk   ook   de   titel:   “Het   spel   van   de Drievuldigheid”,   of   “van   de   kroning   door   de   Triniteit”.   Het handelde dus over de Kroning van Maria in de hemel.       Zoals   men   in   de   theologische   literatuur   en   in   de   kunst merkt,    werd    de    H.    Maagd    volgens    de    toenmalige opvatting    de    kroon    op    het    hoofd    geplaatst    door    de Drievuldigheid.   Dit   gebeurde   in   bijzijn   van   de   engelen. De   titel   spel   van   de   Drie   Hiërarchieën”   zinspeelt   hierop. Sedert     de     pseudo-Dionysius     de     Areopagiet,     een kerkelijk   auteur   uit   de   5de   eeuw,   worden   de   engelen immers   gegroepeerd   in   drie   groepen   of   Hiërarchieën. De    eerste    bestaat    uit    de    Serafijnen,    Cherubijnen    en Tronen;   deze   omgeven   God   in   constante   aanbidding. De    Heerschappijen,    Krachten    en    Machten    maken    de tweede    groep    uit;    zij    beheersen    de    sterren    en    de elementen.      De      derde      wordt      gevormd      door      de Prinsdommen,       Aartsengelen        en        Engelen;        zij beschermen de aarde of zijn de goddelijke gezanten.   Volgens   de   stadsrekening   werden   in   het   spel   van   Jan Amoers      deze      engelengroepen      uitgebeeld      door schoolkinderen.   Door   gordijnen   waren   ze   aan   het   zicht onttrokken,    doch    via    een    opening    in    een    schutsel konden    ze    op    de    gepaste    momenten    te    voorschijn komen om Marias kroning luister bij te zetten. Het    schilderij    hierbij    bevindt    zich    nu    in    de    zuidelijke transeptarm   van   de   kerk...   Klik   op   de   afbeelding   voor meer info.
Het schilderij werd vaak verkeerdelijk toegeschreven aan de Leuvense schilder Joost vander Baren (+ na 1612).

Abdij van Vlierbeek